Ok gustyňyzda “gök reňkli ýazga” basyň we bize ýazylň!!
“Baharyň baýramy” awtoulag satuwynyň adaty pes möwsümi bolsa-da, 2025-nji ýylyň başlangyjy başgaça boldy. 17-nji fewralda Hytaý awtoulag senagaty assosiasiýasy (gysgaltma HASA) 2025-nji ýylyň ýanwar aýynyň awtoulag bazarynyň önümçilik we satuw maglumatlaryny yglan etdi, maglumatlara görä, ýanwar aýynda awtoulag önümçiligi we satuwy degişlilikde 245 müň we 242,3 müň birlige ýetdi, aýlyk deňeşdirmede degişlilikde 27,2% we 30,5% azaldy, önümçilik ýyllyk deňeşdirmede 1,7% artdy, satuw ýyllyk deňeşdirmede 0,6% azaldy.
2024-nji ýylyň “Baharyň baýramy” bilen deňeşdirilende: geçen ýyl fewral aýynda awtoulag önümçiligi we satuwy degişlilikde 150,6 müň we 158,4 müň birlige ýetdi, aýlyk deňeşdirmede degişlilikde 37,5% we 35,1% azaldy, ýyllyk deňeşdirmede degişlilikde 25,9% we 19,9% azaldy, fewral aýynyň 3 gün azdygyny hasapdan aýyrsak-da, maglumatlaryň deňeşdirmesi henizem örän aýdyň, şeýlelik bilen, HASA 2025-nji ýylyň umumy önümçilik-satuw ýagdaýyna baha berdi — durnukly başlangyç amala aşyryldy.
Bazar öňhataryndan seredilende, ýanwar aýynyň aýagynda “Baharyň baýramy wagtyna” girilendigi üçin hakyky netijeli iş wagty ýarym aýdan geçdi, mundan başga-da, awtoulag kärhanalary “Baharyň baýramynda aralary açyk saklamaýarys” diýen çäreleri yzygiderli hödürlediler, HASA şeýle belläp geçdi: “2025-nji ýylda, ýurduň esasy şäherlerinde Baharyň baýramy dynç günlerinde sarp ediş ýagdaýy ep-esli janlandy. Dynç günleri dowamynda, ýurt boýunça sarp ediş bilen bagly pudaklaryň gündelik satuw girdejisi 10,8% artdy.”
Elbetde, esasy hereketlendiriji güýç: ýanwarda, netijeli iş günleriniň azalandygyna garamazdan, “köne zady täzesine çalyşmak” syýasaty, Baharyň baýramy ykdysadyýetiniň goldawy ýaly peýdaly faktorlaryň täsiri astynda, awtoulag önümçiligi azajyk artdy, satuw deňeşdirilen döwür bilen diňe birneme azaldy, pudak durnukly başlangyç bilen garşylandy. Şolardan, ýeňil awtoulaglar gowy önümçilik-satuw netijelerini dowam etdirdi, önümçilik we satuw ýyllyk deňeşdirmede ikisi hem artdy; täze energiýa awtoulaglarynyň önümçiligi-satuwy we awtoulag eksporty gowy netijeleri dowam etdirdi.
Üstesine-de, bu ýyl syýasatlaryň ýerine ýetiriliş netijeliligi örän ýokary boldy, HASA şol bir wagtyň özünde şeýle belläp geçdi: ýyl öňünden Merkezi ykdysadyýet iş maslahaty 2025-nji ýylyň ykdysadyýet işini ulgamlaýyn meýilleşdirdi, has işjeň we netijeli syýasat esaslary ykdysadyýetiň yzygiderli dikelmegine we gowulaşmagyna hereketlendiriji güýç bolup, bazar ynamyna we garaşyşlaryna göterim bermäge peýdalydyr. Baharyň baýramyndan soň, ilkinji Döwlet maslahaty ýygnagy sarp edişi janlandyrmagy has görnetin orna goýdy, döwletiň degişli ministrlikleri we komitetleri merkezi meýilnamany işjeň ýerine ýetirdi we amala aşyrdy. “Yzygiderli syýasatlaryň kabul edilmegi we ýerine ýetirilmegi, çuňňur durmuşa geçirilmegi bilen, awtoulag pudagynyň durnukly ösmegine kömek eder we gowy başlangyjy amala aşyrar” diýip ynanýarys.
Awtoulag bazarynyň esasy hereketlendiriji güýji — ýeňil awtoulaglaryň önümçiligi we satuwy, ýanwar aýynda degişlilikde 215,1 müň we 213,3 müň birlige ýetdi, aýlyk deňeşdirmede degişlilikde 28,4% we 31,6% azaldy, ýyllyk deňeşdirmede degişlilikde 3,3% we 0,8% artdy. Diňe ýyllyk deňeşdirme maglumatlaryna seredilse, geçen ýylyň ýanwarynda Baharyň baýramy aýy başlamandygyny, ýarym aýdan gowrak netijeli iş günleri bilen ýyllyk deňeşdirmede ösüşi amala aşyrylandygyny göz öňünde tutsak, bu ýylky bazaryň ýagdaýynyň hakykatdan-da gowydugyny görüp bolýar.
Ýeňil awtoulaglaryň içinde, adaty ýangyç bilen işleýän ýeňil awtoulaglaryň satuwy henizem dürli derejede azalýar, täze energiýa awtoulaglary bolsa yzygiderli ösýär. Öň redaksiýamyz şeýle pikir edipdi, häzirki awtoulag bazary täze energiýa awtoulaglarynyň adaty ýangyç awtoulaglaryny kem-kemden orun eýeleýiş prosesidir, şonuň üçin bu prosesiň dowam etmegi bilen, hususy sarp edişiň esasy bölegini tutýan A derejeli we B derejeli awtoulaglarda täze energiýalaşma örän aýdyň bolup durýar: ýanwarda täze energiýa ýeňil awtoulaglarynyň her derejesinde dürli derejede ösüş boldy, häzirki wagtda satuw esasan A derejeli we B derejeli awtoulaglarda jemlenýär, jemi satuw degişlilikde 26,8 müň we 25 müň birlige ýetdi, ýyllyk deňeşdirmede degişlilikde 32,9% we 0,8% artdy. Şeýle hem “B derejeli elektrikleşme tendensiýasy aýdyň, C derejeli we D derejeli elektrikleşme sarp edişiň ýokarlanmagyna ýolbaşçylyk edýär, Hytaýyň ýokary derejeli täze energiýa markalary yzygiderli çalt ösýär, ýokary derejeli markalaryň täze energiýa ýeňil awtoulaglarynyň paýynyň ep-esli artmagyna itergi berýär.”
Täze energiýa awtoulaglarynyň bazaryny has jikme-jik bölüp seredilse: ýanwarda, täze energiýa awtoulaglarynyň önümçiligi we satuwy degişlilikde 101,5 müň we 94,4 müň birlige ýetdi, ýyllyk deňeşdirmede degişlilikde 29% we 29,4% artdy, täze energiýa awtoulaglarynyň täze satylan möçberi awtoulag täze satuwynyň umumy möçberiniň 38,9%-ine ýetdi.
Täze energiýa ýeňil awtoulaglarynyň üç esasy görnüşiniň içinde, arassa elektrik hereketlendirijili awtoulaglaryň ýanwar aýynda ösüş depgini ýokarlandy, öňler 80% töweregi ösüş depgininde bolan zarýad berilýän gibrid hereketlendirijili awtoulaglaryň ösüş depgini bilen diýen ýaly deňeşdirildi: ýanwarda, arassa elektrik hereketlendirijili awtoulaglaryň satuwy 57,4 müň birlige ýetdi, ýyllyk ösüş depgini 29,1%-e ýetdi, muňa deňeşdirilende, zarýad berilýän gibrid hereketlendirijili awtoulaglaryň satuwy 37 müň birlige ýetdi, ýyllyk ösüş depgini 30% boldy.
Täze energiýa ýeňil awtoulaglarynyň satuwynyň ösmegi, täze energiýa awtoulaglarynyň hereketlendiriji esasy güýji — Hytaý markalarynyň bazar paýynyň deň derejede ýokarlanmagy bilen bir wagtda bolýar. Ýanwar aýynda, Hytaý markaly ýeňil awtoulaglaryň satuwy 145,9 müň birlige ýetdi, ýyllyk deňeşdirmede 14,1% artdy, satuw paýy 68,4%-e ýetdi, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 8 göterim punkty ýokarlandy.
Her ýurduň awtoulag görnüşleriniň ýagdaýyna seredilse, Hytaý markalarynyň bazar paýynyň ädimme-ädim ýokarlanmagy şertinde, beýleki esasy awtoulag görnüşleriniň satuwy henizem pese gaçýan ýagdaýynda, elbetde, bu ýagdaý häzirki bazaryň “bar bolan möçber bazary” hökmünde ýüze çykýandygyny hem görkezýär, umumy möçberiň ýokarlanma derejesi aýratyn görnetin däl.
HASA-nyň bu ýyl ilkinji gezek yglan eden önümçilik-satuw maglumatlary geçen ýyl bilen deňeşdirilende, “awtoulag importy” mazmunyny goşdy, maglumatlaryň özüne seredilse, awtoulag import-eksportynyň ýagdaýy “ot bilen buz ýaly iki dünýä” ýaly: HASA-nyň Gümrük baş müdirliginiň maglumatlaryny tertiplemegine görä: 2024-nji ýylda, awtoulag importy 70,5 müň birlik boldy, ýyllyk deňeşdirmede 11,8% azaldy; awtoulag eksporty 640,7 müň birlik boldy, ýyllyk deňeşdirmede 22,7% artdy.
2024-nji ýylyň dekabrynda, awtoulag importy 6,8 müň birlik boldy, aýlyk deňeşdirmede 12,4% artdy, ýyllyk deňeşdirmede 15,4% azaldy; eksport 57,4 müň birlik boldy, aýlyk deňeşdirmede 4,6% artdy, ýyllyk deňeşdirmede 24,9% artdy.
Doly awtoulag eksportynyň ilkinji on Uly toparynyň içinde, ýanwarda, Çeri eksporty 8,1 müň birlige ýetdi, ýyllyk deňeşdirmede 10,3% azaldy, umumy eksportyň 17,2%-ini tutdy, henizem öňdebaryjy orunda durýar; BYD we Çangan-yň ösüş depgini görnetin ýokary, şolardan BYD-nyň eksporty 7 müň birlige ýetdi, ýyllyk deňeşdirmede 91,5% artdy, ikinji orunda durýar, Çangan-yň eksporty bolsa 6,2 müň birlige ýetdi, SAIC bilen üçünji orny paýlaşýar.
Awtor: Liu Ňunghan
